Pedagogische Straffen, een kunst op zich

Ouders van mijn cliënten proberen pedagogische straffen om te voorkomen dat hun kind weer in dezelfde fout vervallen. De manier waarop ze straffen kan helaas niet altijd als goed pedagogisch handelen worden gezien.

Elke cliënt, die door de politie of leerplichtambtenaar wordt doorgestuurd naar het Jeugd Preventie Project, heeft zijn eigen verhaal van oorzaak en gevolg. De verschillen en overeenkomsten van elke cliënt zijn teveel om op te noemen. Vast staat wel dat de houding van de ouders en de reactie op een delict bepalend is voor hoe het verder gaat.

In mijn werk als pedagogisch werker maak ik de gekste dingen mee. Wat mij vooral blijft verbazen is dat ouders soms volledig de balans kwijt zijn in de mate van straf die ze geven of de vorm van de straf. Johan is een dertienjarige jongen die ’s nachts op een schooldak is betrapt. Hij heeft een proces verbaal gekregen voor het onbevoegd verblijven op een terrein. De reden dat de politie ons inschakelt is dat de ouders ’s nacht niet thuis waren, sterker nog ze waren op vakantie voor twee weken. Johan zorgt voor zichzelf met hulp van zijn achttienjarige broer. Dat is een hele verantwoordelijkheid met de nu bekende gevolgen.

De ouders zijn zich van geen kwaad bewust. Johan weet wat hij wel en niet mag en het is zijn eigen schuld dat hij in de problemen zit. Het feit dat ze zelf weg waren maakt daar geen verschil in. Wij hoeven ons er niet mee te bemoeien want ze hebben hem al straf gegeven. De komende zes maanden mag hij niet van zijn kamer af. Na school direct terug komen, eten op zijn kamer en daar ook blijven tot bedtijd. Dat zal hem leren!

Ik vraag hun wat ze ervan verwachtten, met anderen woorden, verwachten ze dat er na die zes maanden iets veranderd zal zijn? Dat weten ze niet maar ze weten wel dat hij het daarna nooit meer zal doen. Ik betwijfel dat…

Simone spijbelt van school. Vooral de laatste uren van een middag vertrekt ze gewoon naar de stad om daar rond te hangen. Ze spreekt daar af met haar vriendinnen van de turnclub. Ze hebben de grootste lol tot ze zijn aangemeld door de leerplichtambtenaar en een waarschuwing hebben. Dat is nu drie maanden geleden en in die tijd is het alleen maar slechter gegaan op school en thuis. In het intakegesprek wordt me duidelijk waarom. Na de waarschuwing van de leerplichtambtenaar zijn ouders bovenop Simone gaan zitten. Letterlijk en figuurlijk.

Ze mag niet meer naar de turnclub. Haar vriendinnen mag ze niet meer zien. Ze moet elk uur vanaf haar mobiel naar moeder bellen om te vertellen waar ze zit. Ze heeft een takenlijst gekregen voor ná school die ze af moet hebben want anders mag ze geen tv kijken. Computer en MSN-en is verboden. Er zitten nog net geen tralies voor de ramen.

• Vertel duidelijk waarom je straf geeft en wat je ermee wil bereiken. Geef ook een eindpunt aan die redelijk is. Een jaar lang de auto op zaterdag laten wassen omdat je kind te laat thuis kwam na een avond stappen werkt niet. Hem ’s morgens om 6 uur “per ongeluk” wakker maken omdat je nodig moet klussen geeft veel meer voldoening en minder stress. Voor jou dan.

• Geef geen straf die je niet kunt waarmaken. Je kunt wel zeggen dat je kind voor straf op zijn kamer moet zitten maar als je zelf nog weg moet is het vragen om problemen.

• Laat een straf in verhouding zijn tot wat er is gebeurd. Je moet geen hand afhakken omdat er een koekje is gegapt.

• Een straf geven die gerelateerd is met wat er is gebeurd. Geld gestolen? Geen zakgeld geven is een optie maar laat je kind dan iets bijverdienen door extra huishoudelijke klussen. Iets vernielt? Laat hem oplossingen bedenken voor reparatie of beter nog zorg dat hij verantwoordelijk wordt voor de reparatie. Agressief geweest? Probeer hem op een sport te krijgen waar je veel energie kwijt raakt. Gespijbeld? Wacht hem een keer op bij het schoolhek om hem op te halen. Dat wil ie nooit meer mee maken!

• Er zijn er vast nog veel meer maar dit is mijn favoriet uit pedagogische straffen: Geef een straf waar je zelf ook iets aan hebt: een badkamer poetsen of wasgoed vouwen bijvoorbeeld...

Pedagogische Straffen, écht een kunst op zich!

Heb jij een vraag aan Katja? Of weet jij een antwoord op de vragen die gesteld worden over haar stage? Misschien kun jij anderen helpen om nog meer uit hun stage SPW te halen.